၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစုကြား အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သော တူရကီ၏ အော်တိုမန်အင်ပါယာ အိပ်မက် ကို အကောင်အထည်ဖော်ချင်သူ လက်ရှိ တူရကီသမ္မတ အာဒိုဂန် အာဏာရထားသည်မှာ ဆယ်စုနှစ် နှစ်စုနီးပါး ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ တူရကီဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို ယူခဲ့သည့် အာဒိုဂန်သည် တူရကီကို ကမ္ဘာ့စင်မြင့် ထက်သို့အရောက်ပို့ရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများပြုလုပ်ခဲ့ပြီးအမှန်တကယ်လည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အာဒိုဂန်၏ အအောင်မြင်ဆုံးအချိန်များကို ပြပါဆိုလျှင် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်ကို ညွှန်ပြရမည် ဖြစ်သည်။ ဥရောပနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းရုံမက ၂၀၂၁ ခုနှစ် အရောက် ဥရောပသမဂ္ဂထဲသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရန် ကြိုးပမ်းချက်ပင် အတော်အတန်ခရီး ရောက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အစောပိုင်း အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးများမှာ အီဂျစ်၊ လစ်ဗျားနှင့် ဆီးရီးယား တို့ကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ပြီးကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကိုလည်း အင်အားတိုးမြှင့် နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် တူရကီ၏စီးပွားရေး ကြီးထွားလာခဲ့ကာ အာဒိုဂန်အနေဖြင့် အော်တိုမန်အင်ပါ ယာ အိပ်မက်ကို နောက်တစ်ဆင့်တက်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်တော့သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများ အပြောင်းအလဲပြုလုပ်ခဲ့ကာ မွတ်စလင်နိုင်ငံဆိုလျှင် မည်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ဖြစ် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ဒေသတွင်းအင်အားကြီး နိုင်ငံအဖြစ်သာမက အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသအထိ သြဇာချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည့်အဆင့်သို့ တက်လှမ်းရန် ကြိုးစားတော့သည်။
သို့သော် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းကာလများတွင် အာဒိုဂန်ထင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်မလာဘဲ ၎င်း၏ အဓိကမဟာမိတ် ဆီးရီးယားကလည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် IS စစ်သွေးကြွများကြောင့် အခြေအနေ ဆိုးရွားသည့်ဘ၀ ရောက်ခဲ့ရသည်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာပင် လစ်ဗျားခေါင်းဆောင်ဂဒါဖီလည်း ဖြုတ်ချခံခဲ့ရကာ အာဒိုဂန်သည် ၎င်း၏ထောက်တိုင်များ ပြုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
သို့သော် အာဒိုဂန်၏ မွတ်စလင်နိုင်ငံများ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် အင်အားကြီးနိုင်ငံအဖြစ်တည် ဆောက်ရန်ရည်ရွယ်ချက်က ကွယ်ပျောက်မသွားဘဲ ဆီးရီးယားအစိုးရ အာဆတ်ကိုလည်း စစ်ရေး အကူအညီ မြောက်မြားစွာပေးသည့်အပြင် ဂဒါဖီ၏ သစ္စာတော်ခံတပ်များကိုလည်း အကူအညီများ ပေးခဲ့ပြန်သည်။
နောက်ဆုံး ဆီးရီးယားမှ စစ်သားထောင်ချီကို လစ်ဗျားအထိပို့ကာ အနောက်အုပ်စု ကျောထောက် နောက်ခံပေးထားသော တပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်။ ထိုအချိန် လစ်ဗျား၌ အီဂျစ်နှင့် အာရပ် စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (UAE) စစ်သားများစွာရှိနေသော ကြောင့် တူရကီနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ရန် အကြောင်းဖန်လာတော့သည်။ ထို့ကြောင့် အာဒိုဂန်ကအီဂျစ်နှင့်လည်း ကောင်းမွန်သည့် ဆက်ဆံရေး မှ ရန်သူအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ကာ့ UAE နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး ပိုမိုတင်းမာခဲ့သည်။
လက်ရှိ အာဒိုဂန်၏အောင်မြင်မှုကိုပြမည်ဆိုလျှင် အာဏာတစ်ဝက်ကိုသာ ဆုပ်ကိုင်ထားနိုင်တော့ သော အနောက်အုပ်စုမှ မထောက်ခံသည့် လစ်ဗျားအစိုးရနှင့် ဆီးရီးယားအစိုးရသာရှိတော့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အာဒိုဂန်က ဆိုမာလီယာကိုလည်း လက်လွှတ်လိုက်ရပြန်ကာ ယခု ဥရောပ သမဂ္ဂသို့ ဝင်ခွင့်ကိုလည်း ဆုံးရှုံးလိုက်ရပြီဖြစ်သည်။
မကြာသေးမီက မြေထဲပင်လယ်၌ တူရကီစစ် သင်္ဘောနှင့်ယှဉ်တွဲပြီး သုတေသနသင်္ဘောတစ်စင်းကို တူရကီနှင့်ဂရိတို့၏ ထိန်းချုပ်ရေးနယ်မြေထဲအထိ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အာဒိုဂန်က F-16 ဂျက်တိုက်လေယာဉ်အုပ်စုများကို စေလွှတ်ခဲ့သည်အထိ ဂရိကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ကာ ပြင်သစ်နှင့် UAE တို့ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ စေလွှတ်တော့မှပင် တူရကီစစ်သင်္ဘောနှင့် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ ပြန်လည် ဆုတ်ခွာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ် ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုဒဏ်ခံရမည် ဖြစ်သည့်အတွက် သဘာဝသယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝသော အငြင်းပွား မြေထဲပင်လယ်ပိုင်နက်များကို အာဒိုဂန်က မျက်စိကျနေခြင်းဖြစ်ကာ ဂရိတို့က ၎င်းတို့သဘောဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့် ပိုင်နက်မြေပုံ များကိုလည်း အသိအမှတ်မပြုကြောင်း အာဒိုဂန်က ကြေညာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုလည်း အာမေးနီးယားနှင့် အဇာဘိုင်ဂျန်စစ်ပွဲဆီသို့ အာဒိုဂန်က ထဲထဲဝင်ဝင်ပါဝင် ပတ်သက် နေပြန်သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အင်အားကြီးနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရ မည့်အစား နိုင်ငံတကာနှင့်ဆန့်ကျင်ကာ အာဒိုဂန်က ၎င်း၏နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအတိုင်း မွတ်စလင် နိုင်ငံဖြစ်သည့် အဇာဘိုင်ဂျန်ဘက်မှ ရာနှုန်းပြည့် ကျောထောက်နောက်ခံပြုနေပြန်သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်ထက်သို့ အမြင့်ဆုံးတက်ချင်ပြီးအော်တိုမန်အင်ပါယာအိပ်မက် ပြန်မက် ချင်နေသော အာဒိုဂန်၏ ရည်မှန်းချက်များက တဖြည်း ဖြည်း မှေးမှိန်လာသည်။ အဆိုးရွားဆုံး အဆုံးသတ်ဆီသို့ပင် လျင်မြန်စွာရောက်သွားနိုင်သော အာဒိုဂန်၏ ကျဆုံးနေသည့် ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်များက ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် လိုအပ်လာပြီး ယခုအာဒိုဂန်၏လမ်းကြောင်းသစ်က တရုတ်နှင့် ချစ်ကြည်ရေးလမ်းကြောင်း ဆီသို့ဖြစ်သည်။
အဓိကမဟာမိတ် အမေရိကန်နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေး တင်းမာနေသည့်အပြင် ဥရောပခေါင်းဆောင် နိုင်ငံပြင်သစ်ကဲ့သို့ နိုင်ငံများနှင့်လည်း အဆင်မပြေ သည့် အာဒိုဂန်က ဒေသတွင်း အီဂျစ်၊ ဆော်ဒီ အာရေဗျ၊ အစ္စရေးတို့နှင့်လည်း ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှုများ တိုးပွားနေသောကြောင့်၎င်း၏ အနာဂတ် လမ်းကြောင်းများက ချောမွေ့တော့မည် မဟုတ်သည်မှာ သေချာနေသည်။
နောက်ဆုံး အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတို့၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများကို ချမှတ်ခံရလာနိုင် ကာ တူရကီသည် အမေရိကန်၏ အရှေ့အလယ် ပိုင်းအရေးတွင် မရှိမဖြစ်အရေးပါရမည့် နိုင်ငံစာရင်း ၌မပါတော့သည်ကိုလည်း စဉ်းစားရန်လိုလာသည်။ အမေရိကန်က ယခု အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့့် UAE ကဲ့သို့နိုင်ငံများကို တူရကီ၏နေရာကို အပြည့်အဝအစားထိုးလာနိုင်ကာ အာဒိုဂန်က တဖြည်းဖြည်း အိပ်မက်ထဲလမ်းပျောက်ရမည့် အဖြစ်မျိုးသို့ ရောက်ရှိရန် နီးကပ်လာ နေပြီဖြစ်ပါကြောင်း ရေးသားတင်ပြလိုက်ရပါသည်။ ။
Ref;CNN
https://myawady.net.mm/node/2914
