ဥရောပသမဂ္ဂ၊ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နှင့် ကနေဒါတို့သည် ဘီလာရုဇ်အပေါ်အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများချမှတ်ရန် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း

VOA; Jun-21 (Mon)

              ဥရောပသမဂ္ဂအပါအဝင် အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့သည် ပြီးခဲ့သည့် လအတွင်း ဂရိမှ လစ်သူရေးနီးယားနိုင်ငံသို့ပျံသန်းလာသော ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တစ်စင်းအား ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ၊ မြို့တော် မင့်စ်ခ် (Minsk) ၌ အတင်းအကျပ် ဆင်းသက် စေခဲ့သည့် ဘီလာရုဇ် ထိပ်တန်းအရာရှိများအပေါ် အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများချမှတ်ရန် ဇွန်လ ၂၁ ရက်တွင် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ဘီလာရုဇ်သမ္မတ အလက်ဇန်းဒါးလူကာရှန်ကို (Alexander Lukashenko) အစိုးရ၏ လူ့အခွင့်အရေး၊ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်နှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေများအပေါ် ဆက်လက်ချိုးဖောက်လျက်ရှိ ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိသဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့၏ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ကာလရှည်ကြာစွာ ဖိနှိပ်ခံထားရသည့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသားတို့၏ဒီမိုကရေစီမျှော်မှန်းချက်များကို အထောက်အပံ့ ပေးသွားရန်နှင့် ဘီလာရုဇ်အစိုးရ၏ နိုင်ငံတကာကတိကဝတ်များကို အတိအလင်း လျစ်လျူရှုမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်သွားရန် ဆုံးဖြတ်ထားကြောင်းကိုလည်း ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

          ဘီလာရုဇ်သမ္မတအား ဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် ရာမန်ပရာတာရှီဗစ်ရှ် (Raman Pratasevich) အမည်ရှိ သတင်းထောက်တစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးရန်အတွက် Ryanair လေကြောင်းလိုင်းပိုင်လေယာဉ်အား မင့်စ်ခ်မြို့၌ တရားမဝင်အတင်းအကျပ် ဆင်းသက် စေခဲ့ခြင်းကြောင့် ဥရောပသမဂ္ဂက ဘီလာရုဇ်တာဝန်ရှိသူ ၇ ဦးနှင့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအား အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားရန်၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအား ချက်ချင်း လွှတ်ပေးရန်နှင့် ဒီမိုကရေစီအတိုက်အခံများ၊ လူထုအခြေပြု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အတူ ပြီးပြည့်စုံပြီး စစ်မှန်သည့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများတွင် ပါဝင်ရန် ဘီလာရုဇ်အား ၎င်းတို့က တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂနှင့် အဆိုပါ     ၃ နိုင်ငံအနေဖြင့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံအတွင်း လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ တိုးပွား လာခြင်းနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ဒီမိုကရေစီအတိုက်အခံများနှင့် စာနယ်ဇင်းသမားများ အပေါ် အကြမ်းဖက်ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် ဘီလာရုဇ်အား အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများချမှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟု သိရှိရပါသည်။

သုံးသပ်ချက်

          ဘီလာရုဇ်စစ်ဘက်မှ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် မေလ ၂၃ ရက်တွင် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံပိုင် Ryaniar လေကြောင်းလိုင်းမှ ခရီးသည်တင်လေယာဉ်တစ်စီးကို ကြားဖြတ် ဟန့်တားခဲ့၍ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန်ဖိအားပေးမှုပြုလုပ်ပြီး အဆိုပါလေယာဉ်ပေါ်တွင် လိုက်ပါလာသည့် ဘီလာရုဇ်အစိုးရအတိုက်အခံဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရာမန်ပရာ တက်ရှီဗစ်ရှ်(Raman Pratasevich)အားဖမ်းဆီးခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများကို တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေကြောင်း နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ဝေဖန် ရှုတ်ချခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် နိုင်ငံတကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်သွားရန် အိမ်ဖြူတော်မှတာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ ပါသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂအနေဖြင့်လည်း ဘီလာရုဇ်အခြေစိုက်လေကြောင်းလိုင်းများမှ လေယာဉ်များကို ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအတွင်း အတက်အဆင်းပြုလုပ်ခွင့် မပြုရန် တားမြစ်ကန့်သတ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်ခေါင်းဆောင်များ အနေဖြင့် သမ္မတ အလက်ဇန်းဒါးလူကာရှန်ကို (Alexander Lukashenko)နှင့် မဟာမိတ် များကို အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာပိတ်ဆို့မှုများပြုလုပ်သွားရန် အတည်ပြုခဲ့ကြပါသည်။ တစ်ဖက်တွင် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများပူးပေါင်း၍ ကာလရှည်ကြာစွာ ဖိနှိပ်မှုများခံစားခဲ့ရသည့် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသားများအတွက် ကူညီ ထောက်ပံ့မှုများဆောင်ရွက်သွားရန်အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ဘီလာရုဇ် နိုင်ငံအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားရန်၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများအား ချက်ချင်းလွှတ်ပေးရန်နှင့် ဒီမိုကရေစီအတိုက်အခံများ၊ လူထု အခြေပြုလူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်သွားရန် ၎င်းတို့က တိုက်တွန်း ခဲ့ကြပါသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ရှိအချိန်တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာ၏ ဝေဖန်ပြစ်တင်မှုများကိုရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိပြီး အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများကိုလည်း ရင်ဆိုင် နေရကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဘီလာရုဇ်အနေဖြင့် လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသော နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းများအား ပြေလည်စေမည့်နည်းလမ်းများရှာဖွေနိုင်ခြင်းမရှိပါက နိုင်ငံတကာ၏ဖိအားပေးမှုများ ပိုမိုမြင့်တက်လာနိုင်ပြီး နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ် လာနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြအပ်ပါသည်။